sobota, 22 lutego 2020

Tajemnica Muzeum w Sielpi

Jakieś dwa lata wcześniej pojawiła się informacja o możliwości odkrycia depozytu z czasów Powstania Styczniowego. Na terenie obecnego Muzeum Zagłębia Staropolskiego w Sielpi miała znajdować się skrytka ziemna chroniąca 3 skrzynie z karabinami belgijskimi. Broń miała trafić do powstańców, lecz zryw narodowy wcześniej się zakończył.
Informacje na temat ukrytej broni przekazał mi Krzysztof Woźniak, który odkrył w archiwum kieleckim artykuł z 1934 roku, opisujący nieprecyzyjnie tamte wydarzenia.


Zastanawialiśmy się wspólnie czy możliwe aby ta historia była prawdziwa, a jeśli tak to czy broń została wykopana. Za prawdziwością tej opowieści przemawiało poszukiwanie karabinów przez Słomczyńskiego za własne fundusze. To, że akcja poszukiwawcza nie przyniosła pozytywnego rezultatu w 1934 roku, przemawia za tym, iż 7 letni chłopak raczej nie mógł brać udziału w bezpośrednim ukrywaniu broni. Można przyjąć , że o tej historii dowiedział się od ojca lub kogoś z rodziny ukrywających karabiny w 1864 roku. Osoby zaangażowane w ukrycie skrzyń musiały pracować w tym zakładzie. Żeby się dostać do środka, należało przejść lub przejechać wozem przez żelazną kutą bramę, pilnowaną dwoma stróżówkami. Wspomniany w artykule Pan Patynowski pracujący właśnie na stróżówce, który bezpośrednio brał udział w ukrywaniu skrzyń, do swojej śmierci w 1918 r potwierdzał istnienie depozytu. Dodatkowo zapewniał, że miejsce nie było ruszane i karabiny nadal leżą w ziemi. Czy przez te 16 lat od śmierci Patynowskiego do momentu wykopów Słomczyńskiego, ktoś mógł wykopać broń? Słomczyński mógł po prostu nie trafić na to miejsce lub nieprecyzyjnie ktoś mu przekazał lokalizację. Oczywiście istniało też duże prawdopodobieństwo, że ktoś opróżnił skrytkę.

poniedziałek, 3 lutego 2020

Gmina i Parafia Borkowice w tradycji walk narodowowyzwoleńczych w świetle dawnych ksiąg parafialnych

Z okazji przypadającej w minionym 2018 roku – setnej rocznicy Odzyskania przez Polskę Niepodległości, pojawiło się wiele inicjatyw, mających na celu upamiętnienie tego wielkiego wydarzenia. Tak ważna dla wszystkich Polaków data – 11 XI 1918 roku, była kulminacją 123 lat walki kilku pokoleń naszych przodków o zachowanie tożsamości narodowej i prawo do posiadania własnego państwa. Walka z zaborcami w czasie kolejnych Powstań Narodowych (Listopadowego oraz Styczniowego), a także w czasie I wojny światowej pochłonęła życie wielu tysięcy patriotów polskich. Jeszcze większą ofiarę Polacy ponieśli w latach 1939-1945, kiedy przyszło im walczyć o wolność z okupantami – hitlerowskim i sowieckim. To dzięki wysiłkom i zaangażowaniu tych osób zawdzięczamy to, kim obecnie jesteśmy. Dlatego warto przywrócić pamięć o ludziach, którzy byli uczestnikami zrywów niepodległościowych, wojny obronnej 1939 roku, czy walk partyzanckich. Pamięć tę należy pielęgnować w aspekcie ogólnopolskim - jak i lokalnym, zwłaszcza, że wielu żołnierzy, powstańców, legionistów i partyzantów pochodziło z terenów dawnej parafii Borkowice i jej okolic.

Do dziś żyją osoby pamiętające wydarzenia II Wojny Światowej, dlatego historię tamtych dni znamy stosunkowo najlepiej i wiemy najwięcej na temat osób walczących wówczas o wolność naszej ojczyzny. Skąd jednak czerpać wiedzę o czasach zamierzchłych, takich jak wydarzenia z czasów kampanii napoleońskich, kiedy Polacy u boku cesarza Francji Napoleona Bonapartego wywalczyli namiastkę niepodległości w postaci Księstwa Warszawskiego, czy też uczestnikach wydarzeń Powstania Listopadowego?

Niezwykle ważnym i cennym źródłem dla historyka regionalisty, zajmującego się badaniem dziejów lokalnej ojczyzny są dawne księgi parafialne i akta urzędu stanu cywilnego rejestrujące urodzenia, małżeństwa oraz zmarłych na terenie danej parafii. Ponieważ zakres niniejszej pracy obejmuje zarówno obszar dawnej parafii jak i obecnej gminy Borkowice, należy uściślić, że przy wyborze źródeł, oprócz dawnych dokumentów parafii Borkowice autor korzystał, także z ksiąg parafialnych kościoła w Chlewiskach, do którego należały wioski znajdujące się obecnie w granicach Gminy Borkowice takie jak: Rzuców, Smagów, Goworek, Kochanów i Rusinów. Oprócz tego w kręgu zainteresowań autora pozostały wioski, które obecnie należą do gminy Przysucha, lecz przed 1926 rokiem wchodziły one w skład parafii Borkowice – czyli: Ruski Bród, Długa Brzezina, Hucisko, Rudków, Januchta, Wawrzynów i Kuźnica. Nie należy także pomijać miejscowości Wydrzyn, która od kilkudziesięciu lat należy do parafii Skrzynno. Dawniej miejscowość ta należała do parafii Borkowice. Skład dawnej parafii Borkowice uzupełniają ponadto: siedziba parafii – wieś Borkowice oraz Ruszkowice (z Gródkiem i Lusztykiem), Politów Ninków, Radestów, Zdonków, Niska Jabłonica, Rudno, Bolęcin, Wymysłów (z Kawami i Krasną Górą), Bryzgów, Wola Kuraszowa i Wandów (obecnie Wandów należy do sołectwa Rzuców, jednak przez kilka stuleci wioska ta należała do parafii Borkowice i stanowiła odrębny organizm wiejski). Przy pisaniu pracy korzystałem także z dokumentów metrykalnych kościoła w Gowarczowie oraz Skrzynnie, Wieniawie i Niekłaniu Wielkim.

wtorek, 24 grudnia 2019

Wigilijny przedwieczór 1982


Jest wigilijny iskrzący przedwieczór 1982. Jestem w Kielcach na ulicy Sienkiewicza – popularnej „Sienkiewce”.
Wpadam (dosłownie) do „przyjaznej” księgarni.
– Czy mogę wejść?
Bez chwili namysłu grupa żywo dyskutujących mężczyzn odpowiada chórem:
– Ależ oczywiście.
Jeszcze nie orientuję się, że przed chwilą zakończyło się spotkanie autorskie… Spostrzegam malutki, skromny tomik pt. Wigilie. Proszę autorów o autografy - wymiana kilku zdań…
Jest wigilijny przedwieczór 1982.
Książeczkę oczywiście zachowałem.

Z korespondencji z dnia 23.12.2019 p. Adama Ochwanowskiego do Krzysztofa Woźniaka:
...Wydaje mi się, że pomysłodawcą pierwszych „Wigilii” (było ich kilka) był Heniek Jachimowski. Sporo pomysłów powstawało w stałym gronie przyjaciół spotykających się często (bywało, że codziennie): Ryśka Miernika, Zbyszka Nosala, Bogdana Pasternaka, Jurka Fronczyka, wspomnianego Heńka Jachimowskiego. Ja także miałem szczęście należeć do tego grona. Publikowałem wiersze wigilijne w dwóch pierwszych edycjach. Ingerencje cenzury poczułem akurat w tym tomiku. Z wiersza „Czuwanie wigilijne” uważny cenzor wyrzucił mi pointę, która brzmiała:

I z Nazaretu nie ucieknie Józef
Wszak go dopadną znajomi siepacze
Mędrców ze Wschodu obcy płacz ostudzi
To nie łzy nasze
To historia płacze... [1982]

Czytelnikom strony konskie.org.pl 
Adam Ochwanowski i Krzysztof Woźniak 
życzą spokojnych Świąt Bożego Narodzenia 
i przewidywalnego Nowego Roku.


Autorzy tomiku: Wigilie, Ośrodek Kultury Literackiej, Kielce 1982:
Zdzisław Antolski (ur. 16 stycznia 1953 w Skalbmierzu).
Jerzy Fronczyk (ur. 1.01.1934 r. w Berlince - Bobrzy, zm. 18 stycznia 1989).
Henryk Jachimowski (ur. 16 kwietnia 1938 w Rożnicy, zm. 15 listopada 2014 w Kielcach).
Ryszard Miernik (ur. 21 marca 1929 w Suchedniowie, zm. 13 marca 2013).
Stanisław Nyczaj (ur. 9 stycznia 1943 w Nowicy pod Kałuszem w województwie stanisławowskim, obecnie Ukraina).
Adam Ochwanowski (ur. 6 lutego 1952 roku w Zło­tej (Pińczowskiej) na Ponidziu.
Bogdan Pasternak (ur. 30 lipca 1932 w Dołach Biskupich, zmarł 21 maja br. w Kielcach).
Ryszard Zamojski (ur. 10 maja 1941 r. w Sandomierzu).
Krzysztof Woźniak

sobota, 14 grudnia 2019

Burmistrz miasta Końskie 1812-51

  • 1812
    Mülkuhn August - zastępca burmistrza, zam w Końskich, lat 58 [Akta małżeństw 4.10.1812]
  • 1814
    Widuliński Antoni - burmistrz miasta Przedborza [Akt notarialny z 18.02.1830 nr 29], Burmistrz Miasta Końskie, lat 26 [Akta urodzenia 19.04.1814]
  • 1812-15
    Frytz Antoni - burmistrz miasta Końskie, zam. w Końskich, lat 33 [Akta urodzin 25.03.1812] Kapitan w wojsku austriackim zamieszkały w Końskich [Akta urodzenia 3.07.1815]
  • 1815
    Giepart Woyciech - zastępca burmistrza, lat 47 [Akta małżeństwa 26.06.1815]
  • 1818-22
    Sudnik Michał - burmistrz miasta Końskich, zam. w Końskich, lat 36 [Akta urodzenia 8.07.1822] Pierwsza wzmianka [Akta urodzenia 6.09.1818]
  • 1822
    Murczkiewicz Franciszek - zastępca burmistrza miasta Końskich, lat 35 [Akta zeyścia 8.08.1822]
  • 1824-32
    Merecki Paweł - burmistrz miasta Końskie, lat 34 [Akta urodzenia 1.01.1824] [Akta małżeństwa 8.01.1832] Córce nadano imiona Hiltruga, Anna.
  • 1843
    Zarembski Franciszek - burmistrz miasta Końskie, zam. w Końskich [Akta zmarłych 13.11.1843]
  • 1844
    Czarnowski Walenty - burmistrz miasta Końskich, zam. w Końskich, lat 43 [Akta zaślubienia 27.05.1844]
  • 1845
    Lenczeski Jan - burmistrz, w [Akta zmarłych 16.12.1845] określany jako były burmistrz.
  • 1851
    Snarski Wiktor - jak wynika z akt małżeństwa Antoniego Ossuchowskiego nauczyciela z powiatu koneckiego z Józefą Teklą Snarską córką Wiktora i Tekli Oczarskiej.
    Wiktor w momencie urodzenia się córki w 1832 r. był Wójtem Gminy i plenipotentem w dobrach hrabiny Wielhorskiej i mieszkał w Błaszkowie koło Odrowąża, a w momencie jej ślubu w 1851 r. był Burmistrzem Miasta Końskich.
  • Bez określenia daty urzędowania
    Ligman Karol - burmistrz miasta Końskich, burmistrz obwodowego miasta Końskie [Akta małżeństwa 25.02.1827] - zam. w Końskich, lat 52 [Akta urodzin 1811, str. 73], zmarł 5.10.1811 w wieku 56 lat [sic! rozbieżność w zapisywanych datach] [Akta zeyścia 5.10.1811]


Burmistrz miasta Białaczowa 1839
  • 1839
    Karczewski Alexander s. Jana - burmistrz Białaczowa, rodem z wsi Oprzężów w obwodzie piotrkowskim gub. kaliskiej, zam. w Białaczowie, lat 24 [Akta małżeństw 17.11.1839]


Burmistrz miasta Gowarczowa 1820-67
  • 1820
    Zieliński Antoni - burmistrz miasta Gowarczowa, zam. w Gowarczowie [Akta zeyścia 30.01.1820]
  • 1833-36
    Grodzki Franciszek - burmistrz miasta Gowarczowa, zam. w Gowarczowie [Akta zeyścia 30.09.1833] Zm. w Gowarczowie w wieku lat 43 [Akta zeyścia 8.03.1836]
  • 1848
    Kokosiński Marcelli - burmistrz miasta Gowarczowa, zam. w Gowarczowie, lat 41 [Akta zeyścia 27.10.1848]
  • 1867
    Chirawski Antoni - burmistrz gowarczowski, zm. w Gowarczowie w wieku lat 44 [Akta zmarłych 17.10.1867]
  • Bez określenia daty urzędowania
    Lenczewski Jan - emeryt, burmistrz miasta Gowarczowa, zam. w Gowarczowie, lat 50 [Akta zeyścia 27.10.1848]

Burmistrz miasta Przedborza 1830
  • 1830
    Widuliński Antoni - burmistrz miasta Przedborza [Akt notarialny z 18.02.1830 nr 29], Burmistrz miasta Końskie, lat 26 [Akta urodzenia 19.04.1814]

Zamiast posłowia

Wertując dokumenty natrafiłem na te nazwiska burmistrzów miasta Końskie i okolicznych miasteczek (wykaz powstawał kilka lat). Warto je pokazać, a może czytelnicy strony uzupełnią, doprecyzują, poprawią błędy etc.

Iskrą do napisania tego komunikatu była korespondencja otrzymana od p. Adama Kijewskiego z przedstawieniem daty urzędowania jednego z koneckich burmistrzów.

Chciałem dodać, że minęła 10 rocznica działalności strony konskie.org.pl - wszystkim czytelnikom strony serdecznie dziękuję za okazywane dotąd słowa wsparcia.

Krzysztof Woźniak

niedziela, 8 września 2019

Sielpia dla szalonych. Patchwork wycinków prasowych przez dwa stulecia


Jest rok 2019. Zadaję sobie pytanie: czy wycinek prasowy z roku 1935 dotyczący muzeum w Sielpi jest aktualny i dzisiaj? Czy potrzebni są najdzielniejsi polscy „szaleńcy” pod wodzą zasłużonego badacza historii Zagłębia Staropolskiego, by Sielpia stała się imponującym Muzeum Przemysłu i Techniki …?

A tak przy okazji; może rozpocznie się dyskusja nad skutecznym uratowaniem niszczejącego budynku administracyjnego?
[w: Wyciąg z Expresu Porannego nr 296 z dn. 25.109.1934, pióra F. Kuczkowskiego]