czwartek, 28 kwietnia 2022

Badania powierzchniowe na terenie kościoła pw. św. Mikołaja w Końskich. Stowarzyszenie Historyczne Pasja

Członkowie Stowarzyszenia Historycznego Pasja przy wykopach na terenie kościoła pw. św. Mikołaja w Końskich. Od lewej: Stanisław Górecki, Radosław Nowek, Tomasz Jaskulski, Zygmunt Wilk, Elżbieta Brodzińska. Końskie 2021.

Kiedy już było wiadomo, że zamówienie publiczne dotyczące rewitalizacji części miasta Końskie, zostało rozpisane i wyłoniono w przetargu wykonawcę, nasze stowarzyszenie złożyło wniosek o zgodę na uczestniczenie w badaniach hałd ziemnych przy tych pracach. Taką zgodę Pasja otrzymała od Burmistrza Końskich Krzysztofa Obratańskiego. Po pierwszym spotkaniu roboczym, podczas narady koordynacyjnej w związku z rozpoczęciem prac przy rewitalizacji, uzgodniliśmy charakter naszej działalności na poszczególnych odcinkach budowy. Przede wszystkim, spotkanie z bezpośrednim kierownikiem robót panem Pawłem Nowaczykiem, archeologiem nadzorującym budowę panem Mariuszem Ziółkowskim oraz dziekanem, a zarazem proboszczem Parafii św. Mikołaja ks. Andrzejem

Zapartem. Spotkania robocze miały na celu opracowanie harmonogramu badań poszukiwawczych, nie kolidujących z pracami wykonawcy. Pełną współpracę z archeologiem z typowaniem miejsc do badań oraz prowadzenie raportów pisanych i fotograficznych. Spotkanie z ks. Andrzejem Zapartem, jako właścicielem terenu przy Kościele miało na celu zobrazowanie metodyki badań i wskazanie konkretnych miejsc poszukiwań. Po uzyskaniu wszelkich zgód i ustaleń, przystąpiliśmy do pierwszych badań powierzchniowych, na terenie Kościoła.

niedziela, 13 lutego 2022

Końskie. Represje po Powstaniu Listopadowym

 Informowałem zapewne Czytelników strony, że pracuję od roku nad tematem: „Końskie w okresie Powstania Listopadowego w prasie codziennej, dokumentach z epoki i literaturze pamiętnikarskiej”. 

Wszystko się wzięło z mojej niewiedzy. Szukałem jakichkolwiek informacji na temat powstania w dostępnych współczesnych opracowaniach no i kotlet, a raczej klops. Jakieś nikłe wzmianki i niczym nie udokumentowane stwierdzenia, z odwołaniem się do kilku autorów, którzy również odwołują się do innych opracowań i autorów…

Nie będę znęcał się dalej nad stanem wiedzy o Powstaniu Listopadowym w naszym regionie. 

Wspomniałem już o pracy nad książką, a dla czytelników nie będzie to spacerek, czy coś w rodzaju popularnej ściągi z zadanej lektury. Tekst będzie zmuszał do indywidualnego pogłębiania wiedzy - by czytać ze zrozumieniem i wyczuciem epoki wskażę kilka obowiązkowych lektur. Tytuł nie mówi wszystkiego. Będzie zawierał drugi, a raczej pierwszy podtytuł: „Juliusz, Gustaw i Henryk Małachowscy w Powstaniu Listopadowym” (tytuł roboczy, nie uzgodniony  z autorem, książka będzie miała bowiem dwóch autorów).

Dotychczas na stronie zawarłem artykuły o Powstaniu Listopadowym w Końskich i regionie:

  • 7 listopada 2021 - Krzysztof Woźniak: „Pierwsze dni Powstania Listopadowego w Końskich. Straż Bezpieczeństwa”.
  • 7 sierpnia 2021 - Krzysztof Woźniak: „Okruchy” Powstania Listopadowego w dokumentach księgowych Kasy Ekonomicznej miasta dziedzicznego Końskie”.
  • 8 listopada 2020 - Marek Dumin: „Powstańcy Listopadowi z terenu dawnej parafii Borkowice w świetle dokumentów metrykalnych”.
  • 1 lutego 2015 - Henryk Seweryn Zawadzki, Marcin Ochman, Krzysztof Woźniak:  „Końskie 1831 - zamówienia dla formującego się 7 Pułku Strzelców Pieszych”.
  • 12 maja 2013 - Marcin Ochman: „Pistolet skałkowy manufaktury zbrojeniowej w Końskich”.

Przejdę zatem do represji po Powstaniu Listopadowym w Końskich i regionie. W Dziennikach Urzędowych Województwa Mazowieckiego i Sandomierskiego zamieszczonych jest wiele listów gończych osób zbiegłych z więzień, poszukiwanych byłych wojskowych „w Wojsku Polskim po wybuchnięciu rewolucji”, zbiegłych rekrutów do wojska rosyjskiego… Przypomnę, że okres służby w wojsku rosyjskim wynosił od 15 do 25 lat. Co ciekawe, polecenia kierowane były do Komisarzy Obwodowych, Wójtów, Prezydentów miast i Burmistrzów. Mieli oni na swoim terenie wyśledzić zbiegów, a wyśledzonego przytrzymać i pod baczną [mocną] strażą odesłać. 

„…Zwraca się przy tym uwagę Wójtów Gmin, Burmistrzów i Prezydentów miast na odpowiedzialność, jaka za niesprężyste wykonanie niniejszego zarządzenia niezawodnie onych dosięgłaby…”

W artykule poruszę tylko jedno tragiczne wydarzenie, które odbiło się szerokim echem w prasie lokalnej, centralnej i na emigracji.

czwartek, 30 grudnia 2021

Końskie (d. Stary Młyn), kamienny krzyż wystawiony na „Chwałę Panu Bogu”

Kamienny krzyż w dzielnicy Końskich Stary Młyn - mało znany, mało widoczny, ma swoje tajemnice. Foto. listopad 2021 Krzysztof Woźniak.

Intryguje mnie ten kamienny krzyż umiejscowiony w dzielnicy Końskich - Starym Młynie. [1] Bardzo trudny do sfotografowania. Zanurzony i okryty bujną zielenią (thuje, drzewa z rodziny cyprysowatych - obce w naszym rodzimym krajobrazie) skutecznie bronił i chyba broni swojej tajemnicy. 

Kamienny krzyż został wykonany z piaskowca zapewne przez lokalnego, miejscowego kamieniarza, postać Chrystusa wykuta razem z krzyżem, w stylu ludowym, jest niezgodna z kanonem. Nad postacią Chrystusa wykuta w kamieniu jest tabliczka z Napisem INRI. (będący akronimem łacińskich słów IESVS NAZARENVS REX IVDÆORVM - Jezus Nazarejczyk Król Żydów)

niedziela, 7 listopada 2021

Pierwsze dni Powstania Listopadowego w Końskich. Straż Bezpieczeństwa

Warszawska Straż Bezpieczeństwa. Grafika należy do cyklu:
„Ubiory wojska polskiego z roku 1831”.
Tablice Friedricha Christopha Dietricha według rysunków Jana Feliksa Piwarskiego. FBC.

Tytułem wstępu: Straż Bezpieczeństwa

Pan Henryk Seweryn Zawadzki w zeszycie-dokumencie [1] zawarł zdanie:

„Uwaga: przepisałem in extenso [w całości, bez skrótów, bez opuszczeń, bez zmian] z zachowaniem ówczesnej pisowni. Sprawdzić, czy w Końskich była urządzona Straż Bezpieczeństwa? Zdaje się bowiem, że Julian hr. Małachowski musztrował wówczas jakieś oddziały”.

Po latach bez mała 100 odpowiem p. Henrykowi Zawadzkiemu. W Końskich były zorganizowane i uzbrojone oddziały Straży Bezpieczeństwa. Sprawdziłem.


czwartek, 23 września 2021

Lampy astralne i lampucerzy. Końskie - I połowa XVIII wieku

Jedyny zachowany uchwyt lampy astralnej zamocowany na narożu budynku dawnego Magistratu - róg ul Łaziennej i ul. Marszałka Piłsudskiego w Końskich. Przed kilkoma laty był jeszcze jeden zachowany uchwyt na budynku Warszawska 4. Zniknął wraz z przeprowadzonym remontem po pożarze w 2010 r.  Foto. Krzysztof Woźniak 2021.


Zabiorę Państwa w czarodziejską krainę lamp astralnych i lampucerów. Wszystko oczywiście działo się w Końskich w pierwszej połowie XIX wieku.

Jeszcze niedawno temat był mi całkowicie obcy. Ciekawy jestem kiedy spotkali się z nim czytelnicy strony? W czasach mojej młodości pojawiał się termin „lampucera” dotyczący - tak mi się wówczas wydawało - brzydkiej kobiety. A co ten termin oznaczał, wspomnę na końcu artykułu.

Przyznam się, że miałem trudności z odczytaniem znaczenia tych słów: lampy astralne i lampucer. Temat odkrywał swoje tajemnice jak zwykle leniwie. Dla potrzeb niniejszego artykułu znacząco ograniczyłem odnalezione wiadomości.

Przejdę zatem do lamp astralnych w naszym mieście i ich opiekunów - lampucerów.