niedziela, 23 sierpnia 2015

Bony, kartki żywnościowe w Końskich od 1831 do 1946

Kartka chlebowa na miesiąc grudzień 1919 i styczeń 1920. 
Zachowała się w całości - druga strona posłużyła do korespondencji urzędniczej. 
Dokument w zbiorach KW.

Bony, kartki...

Kolejny temat, o którym można powiedzieć, że jest z cyklu kolekcjonerskiego. Wyrastałem na czytaniu z tak zwanymi wypiekami na twarzy Kolekcjonera Polskiego. Współpracowałem przez krótki czas z p. Zygmuntem Jagodzińskim przy tworzeniu Słownika rusznikarzy polskich i obcych działających w Polsce. Lektura Kolekcjonera Polskiego i Nauki pomocnicze historii prof. Józefa Szymańskiego stanowiły bardzo dobre uzupełnienie do prób poruszania się w trudnej dziedzinie jaką jest historia.
Wprowadzenie systemu kartkowego zawsze wiązało się z trudną sytuacją gospodarczą, polityczną i niedoborem pewnej grupy towarów na rynku. Był to zwykle okres przełomu, krócej lub dłużej panujący. Nie muszę przekonywać, że okres ten dla historyków jest bardzo ciekawy, a i amatorzy też mają coś do odkrycia. Dodam, że pracuję nad tematem banknotów zastępczych z XIX i XX wieku z Końskich i Ziemi Koneckiej (i nie jest to tylko kilka pozycji banknotów do pokazania) - zapraszam do współpracy.



Trzy ogłoszenie dotyczące zaprowadzenia kart cukrowych (i nafty) 
w Obwodzie Koneckim z maja i lipca 1916. 
Okres okupacji rosyjskiej, niemieckiej, austriackiej wymaga zapewne większego opracowania. 
Z wspaniałego zbioru dokumentów przekazanego do Muzeum Regionalnego PTTK w Końskich (muzeum od 7.10.2009 „na uchodźstwie”) przez panią Małgorzatę Malanowicz.


1831

Pierwsza informacja o kartkach - bonach żywnościowych w Końskich pojawiła się w akcie notarialnym z 28 czerwca 1831. Dalej cytuję już sam akt:

Do aktu stanęła Deputacja formująca 7 Pułk Strzelców pieszych. Deputacja ta składała się z: Stanisława Bogusławskiego, Kajetana Woyciechowskiego - Radców Obywatelskich woj. sandomierskiego, [Jana] Pruszyńskiego dowódcy tegoż pułku rozkazem dziennym Naczelnego Wodza [...], oraz z drugiej strony Aron Wiślicki i Chil Grundman z Końskich. Strony zawarły umowę dostawy żywności dla pułku.

§1 Ponieważ żywność dla Pułku 7 Strzelców Pieszych Instrukcyi Komisyi Rządowey Woyny z dnia 26 miesiąca czerwca nr 31081/11648 [...] 38 przepisana jest na iedną racyę dzienney żywności.
  1. Półtora funta chleba.
  2. Pół funta mięsa w tydzień przez dni cztery.
  3. Pół kwarty kaszy lub grochu.
  4. Dwa łuty soli kuchenney.
  5. Dwa łuty słoniny lub sadła.
    Przeto dostawcy zobowiązują się dostarczać żywność dla pułku.
§2 Żywność powyższym paragrafem przepisana przez Deputacyę dp racyi trzy tysiące (3000) dziennie - żądana tylko być może. Dystrybucya żywności odbywać się będzie co dni cztery, a to batallionami na kompanie podług sytuacyi i bon [wytłuszczenie KW], które przez Deputacyę podpisane być maią.

Wypłata za dostarczoną żywność uskuteczniana co dni osiem. Należność za żywność (1 racja) w ciągu 7 dni wynosi 3 zł 29 gr. Dostawa żywności ma być od 1 lipca 1831 do 1 sierpnia 1831. Umowa obowiązuje na miesiąc. Gdyby się okazała potrzeba dostarczania słomy, siana i owsa dla kompanii pociągowej dla „koni furgonowych” lub furażu dla koni oficerów sztabowych tegoż pułku to dostawcy winni i ten fasaż dostarczyć. Akt z dnia 28 czerwca 1831.

Kartka chlebowa na miesiąc wrzesień 1919. 
Nie zachowała się w całości - druga strona posłużyła do notatek urzędniczych. 
Dokument w zbiorach KW.

Kartka cukrowa - początek lat 20. XX wieku. 
Na II stronie ciekawa pieczęć: Ministerstwo Aprowizacji Państwa Polskiego pow. koński. 
Dokument udostępniła p. Agnieszka Byczkowska.

Karta z odcinkami na naftę na marzec - grudzień 1921. 
Na II stronie odręczne pismo z podpisem burmistrza do urzędu gminy Topolice z 10.05.1924 r. 
Dokument w zbiorach KW.


1919, 1920, 1939, 1945, 1946...

Kolejne bony, kartki żywnościowe pojawiają się w moim zbiorze: wrzesień-październik 1919 (niekompletna) i listopad-grudzień-styczeń 1919-20, dalsze pokazane kartki dotyczy okresu marzec-grudzień 1921....
By wprowadzić Państwa w klimat epoki pokazuję oczywiście i dokumenty towarzyszące kartkom, a to plakaty, wykazy i inne.
Zapraszam do lektury dokumentów.
KW


Zapewne jeden z pierwszych koneckich okupacyjnych plakatów z 10 października 1939. 
Zbiory FBC.

Obwieszczenie z 1.03.1945 o wprowadzeniu na terenie miasta Końskie 
systemu kartkowego (pokazałem górną część plakatu). 
Dokument w zbiorach KW.


Lista pracowników koneckiego starostwa powiatowego - zapotrzebowanie na kartki żywnościowe 
na miesiąc maj 1945 (pełny wykaz osobowy z podziałem na wydziały). 
Dokument w zbiorach KW.



Zachowane dwie kompletne kartki żywnościowe z marca 1946. 
Na II stronie pieczęć. Kartki w zbiorach KW.