niedziela, 16 listopada 2014

Wolne zawody ludności żydowskiej w Końskich

Wykaz osób wykonujących wolne zawody (Polaków i Żydów) na terenie miasta Końskie. Dokument z dnia 17.03.1937 r. Podpisany przez burmistrza Stefana Jaroszyńskiego.
(Pojęciem wolnego zawodu posługiwał się ustawodawca już w Konstytucji Kwietniowej z 1935 art. 76 ust. 1).
Dokument w zbiorach KW.
Wykaz osób wykonujących wolne zawody (Polaków i Żydów) na terenie miasta Końskie. 
Dokument z dnia 17.03.1937 r. Podpisany przez burmistrza Stefana Jaroszyńskiego.
(Pojęciem wolnego zawodu posługiwał się ustawodawca 
już w Konstytucji Kwietniowej z 1935 art. 76 ust. 1).
Dokument w zbiorach KW.

Wśród żydowskiej społeczności w Końskich nieliczna była grupa inteligencji, która zajmowała szczególną pozycję w życiu miasteczka. Ze względu na posiadaną wiedzę, kwalifikacje, zaliczana była do elity. Około kilkudziesięciu osób wśród ludności żydowskiej utrzymywało się z wolnych zawodów pracy w urzędach, stowarzyszeniach, szkołach. W wykazie osób wykonujących wolne zawody w 1935 roku [wykaz uzupełniłem o nazwiska i dane występujące w dokumencie z 1937 r. Dokument w zbiorach KW] w Końskich znajdują się między innymi:

Dentyści:
  • Kon Daniel Hipolit - lekarz dentysta, od roku 1925 pracownik Ubezpieczeń Społecznych, zam. ul. Kilińskiego 2
  • Ehrenberg Miriam - lekarz dentysta, od 1934 roku pracownik Ubezpieczeń Społecznych, zam. ul. Małachowskich 19,
  • Ehrenberg Jakób Dawid - technik dentystyczny,
  • Feldman Michla, lekarz dentysta, zam. ul. Małachowskich 21,
  • Chrząsz Tyla, lekarz dentysta, zam. ul. Zamkowa 13
Lekarzami byli:
  • Feldman Icek Abram - pracownik Kasy Chorych,
  • Abramowicz Aron,
  • Frejlich Adolf, pracownik Kasy Chorych,
  • Kapilman Abraham,
  • Waintraub Szymon.
Akuszerka
  • Gelbard Tauba - pracowała w szpitalu, zam. ul. 3 Maja 17.
Sanitariusz
  • Gecowski Chaim.
Adwokaci:
  • Klahr Józef, zam. ul. Pocztowa 2 (opłacał składkę roczną 100 zł), należał do osób zamożnych w Końskich.
Pomocnikiem przysięgłego adwokata był
  • Miller Henryk.
W mieście był także faktor [pośrednik w interesach]
  • Borycki Jankiel.
W latach międzywojennych pracowały 2 apteki. Jedną z nich prowadził:
  • Uszel Lewiusz (z wykształceniem 6 klas Gimnazjum Państwowego w Puławach). Od listopada 1918 roku otworzył w Końskich skład apteczny na ul. 3 Maja.
Dziennikarz
  • Gencwajch Abraham.
Fotograf
  • Goldman Moszek.
Drukarzami byli:
  • Ajzenberg Szapsia, Erenfrid Jojna, Berpier Moszek, Rozenberg Szmul, Ehrenfried Szlama.
Ławnik:
  • Kronenblum Lejbuś.
W różnych urzędach pisarzami byli:
  • Blumencwajg Aron, Gerlicki Hersz, Rozeblit Zysia, Szajnberg Beniamin Abram, Tarber Nusyn.
Za śpiewaka podawał się
  • Bliżyński Chaim Boruch.
Prywatnymi urzędnikami byli:
  • Wicentowski Mendel, Rajchmind Wólf, Gincberg Moszek Szymcha, Zysman Szymsia, Szmulewicz Chaim Hersz, Lubliński Jechwa Wolf, Zysman Szmul Kop, Joskiewicz Lejb, Przedborski Szaja, Rotsztajn Szyja, Sztern Szymcha, Przedborski Izrael.
Buchalterami byli:
  • Najfeld Nuchem, Rozenblum Josek, Fer Jankiel, Kac Abram Mordka.

Zazwyczaj ludność żydowska nie zatrudniana była w urzędach państwowych, w administracji. Z wykazu osób opłacających składki na rzecz gminy wynika, że osoby te opłacały składkę w granicach od 50 - 100 zł rocznie co wynika, że ludność żydowska wykonująca wolne zawody w Końskich w latach 1918-39 była społecznością średnio zamożną pod względem majątkowym.

Grażyna Dymerska
[w:] Ludność żydowska w Końskich w latach 1918-39, Kielce 1995.